De oorsprong van NOVIOTECTO

NOVIOTECTO is het resultaat van een langdurige zoektocht.

Een zoektocht die begon met een vroege fascinatie voor cultuur, plek en betekenis — lang voordat architectuur als discipline in beeld kwam.

Die fascinatie vond haar eerste vorm in de studie van de Kelten en de Gallo-Romeinse cultuur. In deze culturen waren bouwen, dagelijks leven en spiritualiteit geen gescheiden domeinen. Het stichten van een nederzetting was tegelijk een pragmatische, sociale én spirituele handeling: het maken van een plek om te leven.

Romeinse en Gallo-Romeinse bouwwerken laten zien hoe bouwen betekenis kan dragen. Niet als stijl of vormgeving, maar als een afstemming tussen mens, omgeving en intentie.

Daar ontstond een eerste inzicht:

bouwen is nooit neutraal.

Elke ingreep in de gebouwde omgeving heeft betekenis en invloed op het leven dat zich daar afspeelt.

 

De breuk: studie en praktijk

De keuze voor de studie bouwkunde bracht mij dichter bij het vak, maar ook bij een groeiend ongemak.

Tijdens studie en praktijkervaring werd voelbaar dat er “iets niet klopte”, zonder dat dit direct benoembaar was. Het moderne bouwen bleek sterk gericht op maakbaarheid, procesbeheersing en ontwerpautonomie. Ontwerp, uitvoering en gebruik raakten steeds verder van elkaar verwijderd.

De mens verdween geleidelijk uit het middelpunt van het bouwproces.

Toch waren er momenten waarop een andere werkelijkheid zichtbaar werd. In projecten waarin respect, vakmanschap en samenwerking centraal stonden, bleek dat bouwen meer kon zijn dan het realiseren van een ontwerp. Daar ontstond architectuur als proces in plaats van product.

De sleutel tot dit inzicht lag niet in nieuwe theorieën, maar buiten het dominante architectuurdiscours: in de vernacular architecture, de volksarchitectuur van culturen wereldwijd.

Niet als nostalgie, maar als levende kennis.

Daar wordt gebouwd vanuit plaats, materiaal, gemeenschap en gebruik. Niet ontworpen vóór het leven, maar gevormd dóór het leven.

De moderniteit heeft deze bouwculturen grotendeels verdrongen, maar daarmee hun kennis en waarden niet opgeheven.

 

Naar NOVIOTECTO

Vanaf 2009 begon dit inzicht zich te verdiepen.
Vanaf 2016 kreeg het een naam:

NOVIOTECTO

Het woord is een hommage aan de Keltische oorsprong van Europa en kan worden gelezen als een samenstelling van het gelatiniseerde Gallische novio (nieuw / hernieuwd) en tecto (dak, onderdak, verblijf).

NOVIOTECTO betekent daarmee letterlijk:

nieuw onderdak.

Tegelijk verwijst het woord naar het Griekse tekton — bouwer of timmerman — waaruit ook het woord architect (archi-tekton: hoofd-bouwer / bouwmeester) is ontstaan.

NOVIOTECTO staat daarom niet voor een nieuwe stijl, maar voor een hernieuwd inzicht in bouwen.

 

Architectuur als afstemming

In de moderne westerse cultuur is bouwen in sterke mate gereduceerd tot techniek, economie en ontwerp. Architectuur werd een discipline van vormgeving, innovatie en individuele expressie.

Daarmee raakte het bouwen los van een fundament dat in traditionele culturen vanzelfsprekend aanwezig was:

spiritualiteit.

Spiritualiteit wordt hier niet opgevat als religie of dogma. Het is het vermogen van de mens om samenhang te ervaren: tussen mens en mens, tussen mens en natuur, tussen mens en kosmos, tussen individu en gemeenschap, tussen aarde en kosmos.

Het is het ervaren dat iets klopt.

Wanneer bouwen deze samenhang draagt, ontstaat architectuur.

Architectuur is in deze zin geen autonoom object, maar het resultaat van een proces van afstemming tussen mens, plaats, gebruik, tijd en betekenis.

 

Het kader van NOVIOTECTO

De essentie van bouwen werd al in de oudheid benoemd door de Romeinse bouwmeester Vitruvius. Hij beschreef drie fundamentele kwaliteiten van architectuur:

 

• Firmitas – stevigheid

• Utilitas – bruikbaarheid

• Venustas – schoonheid

Deze triade vormt nog steeds de kern van het bouwen.

Binnen NOVIOTECTO krijgt deze triade vorm via zeven samenhangende aspecten:

 

1. Bouwen – kennis, materiaal, constructie en vakmanschap

2. Ruimte, vorm en licht – de ruimtelijke ervaring

3. Betekenis – cultuur, geschiedenis en gebruik

4. Kunst / poëzie – symboliek en expressie

5. Genius loci – het karakter van de plaats

6. Identificatie – de relatie tussen mens en omgeving

7. Werking – intentie, energie en vakmanschap

 

Samen vormen deze aspecten geen checklist, maar een kader voor afstemming..
Wanneer zij in samenhang werkzaam zijn, ontstaat een gebouwde omgeving die mensen kunnen ervaren, begrijpen en beleven.

In deze conditie ontstaat leefbaarheid.

 

Tegenover design

Wanneer bouwen wordt gereduceerd tot design, verliest architectuur haar relatie met het leven.

Design richt zich op vorm, effect en innovatie. Het bouwwerk wordt een object dat de ideeën van de ontwerper uitdrukt.

Architectuur ontstaat daarentegen uit de relatie tussen plaats, gebruik, tijd en gemeenschap.

Design is maakbaar.
Architectuur is relationeel.

NOVIOTECTO verwerpt daarom niet de moderniteit, maar haar autonomie. Moderne kennis en technologie kunnen waardevol zijn, maar alleen wanneer zij dienstbaar worden aan de kwaliteit van de leefomgeving.

 

Leefbaarheid

Architectuur is geen doel.

Leefbaarheid is dat wel.

Leefbaarheid ontstaat wanneer een omgeving betekenis heeft voor de mensen die er leven, wanneer zij verbonden is met haar plaats en wanneer zij ruimte laat voor verandering en transformatie.

Historische steden en dorpen tonen dit principe. Zij zijn niet ontworpen als objecten, maar gegroeid uit een langdurig proces van afstemming tussen mens, plek en gemeenschap.

Wanneer deze afstemming ontbreekt, ontstaat een omgeving die wel functioneert, maar niet werkelijk wordt beleefd.

 

NOVIOTECTO

NOVIOTECTO confronteert niet met nieuwe antwoorden,
maar door de vanzelfsprekendheid van de bestaande vragen weg te nemen. Daarmee vervalt de drang naar steeds nieuwe oplossingen, vormen en theorieën.

NOVIOTECTO is geen stijl, geen methode en geen architectuurtheorie.

Het is een houding.

Een houding die bouwen begrijpt als een menselijke praktijk waarin vakmanschap, verantwoordelijkheid en betekenis samenkomen.

Vanuit deze houding kan een gebouwde omgeving ontstaan die opnieuw wordt ervaren, beleefd en begrepen.

Een omgeving die weer leefbaar is.

 

 

Afstemming
Binnen NOVIOTECTO betekent afstemming niet overleg of compromis.
Het verwijst naar het proces waarbij mens, plek, gebruik, tijd en vorm zodanig op elkaar worden gericht dat een samenhang ontstaat die leefbaarheid mogelijk maakt.

Architectuur is in deze zin geen autonoom object, maar het resultaat van een voortdurende afstemming tussen omstandigheden.